Zapalająca się kontrolka "check engine", nagły spadek mocy podczas wyprzedzania czy dziwne poszarpywanie samochodu to sytuacje, których każdy kierowca wolałby uniknąć. Bardzo często winowajcą takich problemów okazuje się jeden, stosunkowo nieduży element osprzętu silnika. Wielu kierowców zadaje nam pytanie, czym jest zawór EGR oraz jakie są przyczyny jego awarii w nowoczesnych samochodach. Choć jego nazwa brzmi dość technicznie, zasada działania jest prostsza, niż mogłoby się wydawać.
Co to jest zawór recyrkulacji spalin (EGR) i za co odpowiada w silniku?
Zacznijmy od podstaw. Skrót EGR pochodzi z języka angielskiego Exhaust Gas Recirculation i oznacza po prostu zawór recyrkulacji spalin. Jest to niezwykle ważny element, w który wyposażony jest współczesny układ EGR, a jego głównym zadaniem jest ścisła kontrola emisji spalin.
Jak to dokładnie działa w praktyce? Zawór EGR ma za zadanie kierować ściśle określoną część spalin z układu wydechowego z powrotem do kolektora ssącego. W rezultacie spaliny te mieszają się z czystym powietrzem wpadającym do komór spalania. Zastanawiasz się pewnie, po co wpuszczać "brudne" powietrze z powrotem do silnika? Odpowiedź to ekologia. Taki proces obniża temperaturę spalania w cylindrach, co pozwala na drastyczną redukcję toksycznych związków. Skuteczna redukcja tlenków azotu (NOx) to dzisiaj absolutny priorytet, aby pojazd mógł spełniać rygorystyczne normy emisji. W nowszych pojazdach, dla zwiększenia wydajności tego procesu, układ współpracuje z elementem takim jak chłodnica spalin EGR, która dodatkowo obniża temperaturę zawracanych gazów.
Uszkodzony zawór EGR – najczęstsze objawy
Kiedy z samochodem dzieje się coś niedobrego, z reguły wyczujesz to od razu. Typowe objawy uszkodzonego zaworu EGR potrafią być bardzo uciążliwe i szybko odebrać przyjemność z jazdy. Bardzo częstym problemem jest bezpośrednia zależność między szarpaniem silnika a zaworem EGR – zablokowanie tego mechanizmu w otwartej pozycji natychmiast dławi auto przy przyspieszaniu. Równie charakterystyczna jest nierówna praca silnika na biegu jałowym, objawiająca się męczącym falowaniem obrotów. Kolejny odczuwalny symptom to nagły spadek mocy. EGR, który się nie domyka, całkowicie zabiera pojazdowi dynamikę. Z kolei nieszczelny zawór EGR można łatwo rozpoznać po syczeniu spod maski i czarnym dymie z rury wydechowej. Jeśli zauważasz takie problemy, to wyraźny sygnał, by dowiedzieć się, jak sprawdzić zawór EGR podczas wizyty w zaufanym warsztacie.
Dlaczego układ EGR ulega awarii? Główne przyczyny problemów
Na wstępie trzeba zadać sobie logiczne pytanie: dlaczego EGR się zapycha i psuje? Głównym i najbardziej bezlitosnym wrogiem tego podzespołu są zanieczyszczenia stałe powstające w procesie spalania. Ponieważ przez układ bez przerwy przepływają spaliny, z czasem zaczyna się tam odkładać twardy, smolisty osad. Ten uporczywy nagar w układzie dolotowym narasta warstwa po warstwie, przypominając sadzę w nieczyszczonym kominie. W rezultacie powstaje mocno zabrudzony EGR, w którym mechanizm zamykający i otwierający klapkę zaczyna stawiać ogromny opór.
Jeśli zignorujemy początkowe objawy, nagar ostatecznie unieruchomi mechanizm. Wtedy pojawia się problem określany potocznie jako zablokowany zawór EGR. Co ciekawe, ryzyko awarii drastycznie wzrasta, jeśli samochód jest eksploatowany głównie na krótkich, miejskich dystansach. Silnik nie ma wtedy szansy osiągnąć optymalnej temperatury roboczej, co sprzyja szybszemu odkładaniu się zanieczyszczeń. Inne przyczyny to nieszczelności w układzie dolotowym, zużyte wtryskiwacze czy awaria turbosprężarki, które powodują, że spaliny są znacznie bardziej "brudne" i oleiste.
Zatkany zawór EGR – czyszczenie czy od razu wymiana?
To jedno z najczęstszych pytań na forach motoryzacyjnych. Czy można jeździć z uszkodzonym EGR? Teoretycznie auto będzie się poruszać, ale w praktyce absolutnie tego nie zalecamy. Jazda z awarią prowadzi do nadmiernego obciążenia filtra DPF, uszkodzenia turbosprężarki, a w skrajnych przypadkach do poważnej awarii samego silnika.
Gdy diagnoza wskaże na zatkany zawór EGR, masz przed sobą dwie drogi naprawy. Pierwszą, tańszą opcją jest mechaniczne i chemiczne czyszczenie zaworu EGR. W wielu serwisach internetowych można zobaczyć zdjęcia prezentujące czyszczenie EGR przed i po – różnica w wyglądzie podzespołu potrafi być kolosalna. Niestety, mycie sprawdza się tylko wtedy, gdy uszkodzeniu nie uległa elektronika sterująca zaworem lub jego wewnętrzna mechanika.
Z kolei uszkodzony zawór EGR pod kątem elektrycznym lub mechanicznym to sytuacja, w której konieczna będzie kompletna wymiana zaworu EGR na nową, w pełni sprawną część. Zawsze warto skonsultować problem z zaufanym mechanikiem, który po rzetelnej diagnostyce komputerowej i fizycznych oględzinach podpowie, które rozwiązanie będzie dla Twojego auta najbezpieczniejsze i najbardziej opłacalne na dłuższą metę.